การเปรียบเทียบผลการวัดระหว่างห้องปฏิบัติการ เป็นภารกิจทางวิชาการที่มีความจำเป็นต่อการยืนยันความสามารถของห้องปฏิบัติการ และใช้เป็นหลักฐานประกอบการยื่นขอรับรองระบบงานตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 เป็นต้น รวมถึงการประกันคุณภาพผลการวัดของห้องปฏิบัติการ

แนวปฏิบัตินี้จัดทำขึ้นเพื่อกำหนดกรอบและขั้นตอนในการดำเนินการเปรียบเทียบผลการวัดระหว่างห้องปฏิบัติการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ

• ยืนยันความสามารถด้านการทดสอบหรือสอบเทียบของห้องปฏิบัติการ
• ใช้เป็นหลักฐานทางเทคนิคประกอบการยื่นขอการรับรองระบบงานตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 เป็นต้น
• ส่งเสริมความเชื่อมั่นและการประกันคุณภาพของผลการวัด

• ห้องปฏิบัติการทดสอบและสอบเทียบในประเทศไทย
• กรณีที่ไม่สามารถเข้าร่วมโครงการทดสอบความชำนาญ หรือโครงการเปรียบเทียบระหว่างห้องปฏิบัติการที่จัดโดยผู้จัดโปรแกรมการทดสอบความชำนาญ หรือยังไม่มีการจัดการเปรียบเทียบในสาขาที่เกี่ยวข้อง 
• การเปรียบเทียบผลการวัดที่มีสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (มว.) ทำหน้าที่เป็นบุคคลที่สาม (Third Party)

การเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการ ( Interlaboratory comparison ; ILC) หมายถึง

การออกแบบ การดำเนินงาน และ การประเมินผลการวัดหรือการทดสอบตัวอย่างเดียวกันหรือคล้ายคลึง

กันโดยห้องปฏิบัติการสองแห่งหรือมากกว่าตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้

การทดสอบความชำนาญ (Proficiency testing ; PT) หมายถึง การประเมินความสามารถของ

ผู้เข้าร่วมตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้โดยวิธีการเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการ

หมายเหตุ ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับประเภทของผู้จัดโปรแกรมการทดสอบความชำนาญ ระบุไว้ในภาคผนวกของมาตรฐาน ISO/IEC 17043

ห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอ หมายถึง ห้องปฏิบัติการที่ต้องการใช้ผลการเปรียบเทียบเป็นหลักฐานประกอบการขอรับรอง ISO/IEC 17025

ห้องปฏิบัติการอ้างอิง หมายถึง ห้องปฏิบัติการที่มีความสามารถด้านการวัดหรือสอบเทียบในระดับเทียบเท่าหรือสูงกว่า และมีความสามารถที่ได้รับการยอมรับ

บุคคลที่สาม (Third Party) หมายถึง สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (มว.) ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระ ทำหน้าที่ตรวจสอบความโปร่งใส ความเป็นกลาง และความถูกต้องของกระบวนการเปรียบเทียบ ตลอดจนประเมินและวิเคราะห์ผล

วัตถุตัวอย่าง (Artifact) สิ่งส่งตรวจ เครื่องมือ หรือวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการเปรียบเทียบผลการวัด

4.1 การเปรียบเทียบผลการวัดต้องดำเนินการอย่างโปร่งใส เป็นกลาง และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้

4.2 ห้องปฏิบัติการทุกฝ่ายต้องใช้สิ่งส่งตรวจ (artefact) เดียวกัน หรือสิ่งส่งตรวจที่มีความเทียบเท่า

4.3 ผลการวัดต้องระบุค่าความไม่แน่นอนของการวัดอย่างชัดเจน

4.4 การพิจารณาความสอดคล้องของผลการวัดให้ใช้ตัวชี้วัดทางสถิติที่ยอมรับได้ เช่น ค่า En โดย |En| ≤ 1 แสดงว่าผลการวัดมีความสอดคล้องกัน

สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ ทำหน้าที่เป็นบุคคลที่สาม โดยมีหน้าที่ดังต่อไปนี้

5.1 พิจารณาและให้ความเห็นชอบร่าง PT Protocol และผลการศึกษา Homogeneity และ Stability ของ Artefact

5.2 รับและเก็บรักษาผลการวัดจากห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอย่างเป็นความลับ

5.3 ตรวจสอบความเป็นอิสระและความเป็นกลางของกระบวนการเปรียบเทียบ

5.4 ตรวจสอบความครบถ้วน ความถูกต้อง และความสอดคล้องของข้อมูลที่ใช้ในการเปรียบเทียบ

5.5 รับรองว่าข้อมูลที่นำไปวิเคราะห์เป็นข้อมูลเดียวกับที่ห้องปฏิบัติการได้ส่งไว้

5.6 จัดทำรายงานสรุปผลการเปรียบเทียบผลการวัดระหว่างห้องปฏิบัติการอย่างเป็นทางการ

6.1 ก่อนเริ่มการเปรียบเทียบผลการวัด ห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอต้องจัดส่งเอกสารต่อสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (มว.) เพื่อพิจารณาและให้ความเห็นชอบล่วงหน้า ดังนี้

1. ร่างแผนการดำเนินงาน (Protocol) อย่างน้อยต้องประกอบด้วย

• วัตถุประสงค์และขอบเขตของการเปรียบเทียบ
• รายละเอียดของ artefact ที่ใช้
• รายการ measurand และช่วงการวัด
• วิธีการวัดหรือสอบเทียบ
• ลำดับและระยะเวลาการดำเนินการ

1. รายงานผลการศึกษา Homogeneity ของ artefact

เพื่อแสดงว่า artefact มีความสม่ำเสมอเพียงพอสำหรับการใช้เปรียบเทียบผลการวัด

1. รายงานผลการศึกษา Stability ของ artefact

เพื่อยืนยันว่า artefact มีความเสถียรตลอดช่วงเวลาที่คาดว่าจะใช้ในการเปรียบเทียบ

6.2 ทั้งนี้ การเปรียบเทียบจะสามารถเริ่มดำเนินการได้ ต่อเมื่อสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติพิจารณาเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษร 

6.3 ห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอดำเนินการวัดหรือสอบเทียบสิ่งส่งตรวจ และส่งผลการวัดให้สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ

6.4 ห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอส่งสิ่งส่งตรวจไปยังห้องปฏิบัติการอ้างอิงเพื่อดำเนินการสอบเทียบหรือทดสอบ

6.5 ห้องปฏิบัติการอ้างอิงส่งผลการวัดให้สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ

6.6 ห้องปฏิบัติการอ้างอิงส่งสิ่งส่งตรวจคืนให้ห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอหลังจากได้รับการยืนยันการับรายงานผลการวัดหรือสอบเทียบจากสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติแล้ว

6.4 สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติตรวจสอบความครบถ้วนของข้อมูลและจัดเก็บผลการวัด

6.5 สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติดำเนินการวิเคราะห์และเปรียบเทียบผลการวัดตามหลักวิชาการ ตรวจสอบความถูกต้องของการวิเคราะห์ และยืนยันความโปร่งใสของกระบวนการ

6.6 สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติจัดทำและนำส่งรายงานสรุปผลการเปรียบเทียบให้กับห้องปฏิบัติการผู้ยื่นขอ